De positie van De Examenkamer binnen het valideringsstelsel

Validering van kennis en vaardigheden is maatschappelijk relevant en essentieel binnen een arbeidsmarkt waarin competenties centraal staan. Een betrouwbaar en onafhankelijk toezichtkader is daarvoor een noodzakelijke voorwaarde.

De huidige inrichting van het valideringsstelsel kent structurele spanningen die de uitoefening van onafhankelijk toezicht belemmeren. Rolvermenging, publiekrechtelijke kenmerken in een privaatrechtelijke vorm, bestuurlijke instabiliteit en financiële afhankelijkheden maken dat toezicht niet kan functioneren zoals dat binnen examenstelsels wel het geval is. De recente bestuurlijke en politieke ontwikkelingen zijn geen op zichzelf staand incident. Illustratief hiervoor is de kamerbrief van 13 februari 2026, waarin ministeries oproepen het gebruik van EVC-certificaten te heroverwegen vanwege zorgen over betrouwbaarheid en kwaliteit.

Onafhankelijk toezicht kan alleen duurzaam functioneren wanneer aan de volgende randvoorwaarden wordt voldaan:

1. Expliciet belegd eigenaarschap met doorzettingsmacht en duidelijk opdrachtgeverschap voor het toezicht.
2. Volledige inhoudelijke en bestuurlijke onafhankelijkheid van toezichtbesluiten.
3. Financieel onafhankelijke bekostiging, los van marktvolume of prestaties van aanbieders.
4. Herziening van het huidige toezichtmodel met beoordelende organisaties als dit onafhankelijkheid of juridische helderheid belemmert.
5. Governance waarin taken, rollen en bevoegdheden formeel zijn vastgelegd, verantwoordelijkheden ondubbelzinnig zijn belegd en handhavings- en escalatielijnen duidelijk zijn ingericht.

De Examenkamer vervult een toezichthoudende rol en draagt geen verantwoordelijkheid voor de inrichting, ontwikkeling of continuïteit van het stelsel. Die verantwoordelijkheid berust bij de eigenaar. De Examenkamer beschikt over ruime ervaring met toezicht binnen examenstelsels waarin eigenaarschap, juridische verhoudingen en handhavingsinstrumenten helder zijn ingericht. Daarnaast is de ontwikkeling van digitale toezichtinstrumenten en een digitale toezichtinfrastructuur met gecontroleerde gegevensuitwisseling vergevorderd. Deze infrastructuur kan bijdragen aan verdere professionalisering en versterking van vertrouwen binnen validering.

De Examenkamer is bereid haar toezichthoudende rol voort te zetten en bij te dragen aan een toekomstbestendig stelsel. Tot en met 31 december 2026 worden de huidige werkzaamheden uitgevoerd conform bestaande afspraken. In deze periode roepen wij stakeholders op tot een ronde tafel om gezamenlijk de noodzakelijke herinrichting van governance, financiering en toezicht vorm te geven.

Indien uiterlijk 1 januari 2027 niet aan deze randvoorwaarden wordt voldaan, ziet De Examenkamer zich genoodzaakt haar toezichthoudende rol te beëindigen. Wanneer de omstandigheden daartoe aanleiding geven, zou dit besluit eerder kunnen worden genomen.

Validering verdient een stevig, formeel verankerd en onafhankelijk toezichtkader. De Examenkamer is bereid hieraan bij te dragen. De verantwoordelijkheid om deze randvoorwaarden gezamenlijk te realiseren ligt bij de betrokken partijen gezamenlijk.

Download position paper